Sinte Barbara


In het begin van de vorige eeuw is, in navolging van de Franse Artilleristen, een poging gedaan de viering van de naamdag van Sinte Barbara ook in Nederland ingang te doen vinden.
Prins Frederik, de jongere zoon van koning Willem I, nodigde op 4 december 1820 te Breda officieren der artillerie bij zich uit “ter eere van Sainte-Barbara”, maar deze incidentele viering heeft in latere jaren geen navolging gevonden. Pas in 1936 werd de viering weer opgevat, toen drieŽnzestig artillerieofficieren op 4 december bijeenkwamen in een zaal van Bagatelle te 's-Gravenhage en sinds de Tweede Wereldoorlog wordt het feest ieder jaar door officieren der artillerie gevierd. Meestal gebeurt dat ’s avonds in de officiersmess; de aanwezigen zijn daarbij traditioneel in burgerkleding. Het samenzijn wordt geopend met het nuttigen van enige vloeibare versnaperingen, waarbij het eerste glas wordt geheven op het wapen of op Sinte Barbara.
Jonge officieren worden op deze avond soms getest op hun kennis van het lied der artillerie en worden zonodig bestraft voor het niet voldoen aan de eisen die worden gesteld met betrekking tot de kennis van tekst en melodie van het lied.
Voordrachten worden soms gehouden. Meestal vertelt een der aanwezigen de legende van Sinte Barbara op min of meer serieuze wijze.
Als voorbeeld van een dergelijke voordracht volgt hieronder het bijzonder kernachtige gedicht van de hand van de (toen) kapitein der artillerie De Pont, dat door de dichter op 4 december 1952 werd voorgedragen bij het Sinte Barbara diner te Bergen op Zoom bij het Regiment Veldartillerie Prins Frederik.

Geschiedenis van Sinte Barbara in 60 seconden.


In NicomediŽ woonde een maagd,
Vanwege haar schoonheid voortdurend belaagd,
Haar vader wou haar duur verkopen,
Menig minnaar is dan ook afgedropen.

Voordat hij een lange reis gaat maken
Regelt hij ook Barbara’s zaken.
Een nieuw badhuis wordt er bij gebouwd,
Waar hij zijn dochter gevangen houdt.

In die tijd gaat z’over tot het christendom,
Als papa dat hoort, dan barst de bom.
Ze wordt gemarteld, geslagen, gekweld.
En zelfs voor een deel ontveld.

Als ze vader geen beterschap belooft,
Wordt ze persoonlijk door hem onthoofd.
De hemel stuurt een bliksem neer,
Met opdracht: “Raak die ouwe heer”.

Nu is Barbara voorspraak in bittere nood
En als ’t gaat om niet voorziene dood.
Mijnwerkers, steenhouwers en artilleristen
Zijn lieden die om haar liefde twisten.


De voordrachten nemen soms de vorm aan van een toneelvoorstelling, waarbij Sinte Barbara verschijnt: een jonge officier in travestie, wiens figuur dikwijls op fantasievolle wijze is gecorrigeerd. Meestal is er ook een maaltijd (stamppot boerenkool met worst), waarbij toespraakjes worden gehouden en het artillerielied wordt gezongen. De aanwezigheid van de oudste artillerist, in promotiejaren en ongeacht zijn rang, wordt dikwijls gereleveerd.
In de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog werd het Sinte-Barbarafeest meestal alleen in de officiersmess gevierd, maar langzamerhand is 4 december een feestdag voor de gehele artillerie geworden. Soms verschijnt Sinte Barbara in persoon, gepersonifieerd door een dochter van een der kaderleden, voorzien van haar toren en eventuele andere tekenen van waardig- en heiligheid.
Het is meestal vrij ver in de avond voor de laatste artilleristen huiswaarts keren. Het verrichten van de normale dienst op 5 december lukt nog wel, maar de Sinterklaasavondviering valt sommige huisvader-artilleristen wel eens wat zwaar….

Sommige prozaÔsche zielen zullen wellicht hun wenkbrauwen optrekken en zich afvragen wat dit alles nu eigenlijk voor nut heeft. Het antwoord daarop luidt, dat Sinte Barbara ons , Nederlandse artilleristen, veel te zeggen heeft. Sinte Barbara is het symbool van onze saamhorigheid als artilleristen en haar patroonschap is een eeuwenoude traditie. Daarom vieren we zoals te doen gebruikelijk deze dag met gepaste trots en een groot saamhorigheidsgevoel. De ene keer door middel van een sportdag, waarbij we elkaar op vriendschappelijke wijze proberen de loef af te steken, de andere keer op een wat minder sportieve manier. Een ding staat voorop: vieren zullen we het!


Het ontstaan van het onder Artilleristen bekende Barbara’s bitter.


Nog niet zo lang geleden zwierf er onder de gelederen van de Artillerie een kornet die familiebanden
had met de firma De Kuyper, u allen waarschijnlijk wel bekend, uit Schiedam. Deze kornet voelde zich zeer sterk verbonden met het Wapen der Artillerie. Zo vond hij dat het Wapen der Artillerie, in navolging van het Regiment Genietroepen, een voor het Wapen geŽigende drank moest hebben.
Aldus trok hij de stoute schoenen aan en toog naar de oude wijze grijze heren van de Wapentraditieraad
van het Wapen der Artillerie en deponeerde daar zijn idee. Zoals je waarschijnlijk wel weet zijn oude wijze en grijze heren altijd wel in voor een borreltje; zijn voorstel werd echter niet direct geaccepteerd. De oude wijze en grijze heren van de Wapentraditieraad vonden wel dat deze nog te brouwen drank moest voldoen aan een aantal eisen. Zo moest het een drank worden die bij uitstek geschikt zou zijn voor Artilleristen en moest het tevens de nadelige effecten van kruitslijm oplossen.

Na met de firma De Kuyper in conclaaf te zijn geweest reisde het gezelschap van oude wijze en grijze
heren onder begeleiding van onze kornet naar de distilleerderij van de firma De Kuyper te Schiedam.
Na een middag mixen van allerlei kruidendestillaten en natuurlijk het proeven werd uiteindelijk besloten om een bepaalde kruidenmix voor het Wapen der Artillerie te gaan brouwen. Het enige wat nog restte was een naam voor deze kruidenmix. Dat was na het proeven van al die destillaten natuurlijk niet moeilijk meer. Elk rechtgeaard Artillerist denkt na een aantal borrels nog maar aan een onderwerp: BARBARA.

En zo is dus het BARBARA’s BITTER ontstaan.